تبلیغات
وبلاگ نماز - راهكار های جذب جوانان به مسجد و نماز جماعت
  •   
  •   
  •   
  •   

خبرنامه

  • با عضویت در خبرنامه می توانید جدیدترین مطالب وبلاگ را در ایمیل خود دریافت و مشاهده کنید

    بعد از درخواست اشتراک ایمیل خود را چک کرده و لینک فعال سازی را تائید نمایید

آخرین مطالب

لوگوی حمایتی ما

  • وبلاگ نماز
    وبلاگ نماز | کلیپ, احکام, آداب, احادیث, نرم افزار

    ,وبلاگ نماز , کلیپ, احادیث , دانلود کتاب , احکام نماز , آثارواسرار نماز,داستانهای نماز, شیوه‌های دعوت به نماز, گالری تصاویر, نرم افزار, آداب نماز, نماز اولیاء وابرار, پرسش و پاسخ نماز

    حمایت ما با قرار دادن کد لگو ما در سایت و وبلاگ خود


امکانات وبلاگ

سایت مراجع تقلید

  •  آیت الله سید علی خامنه ای (مد ظله العالی)
    اااااااااااااااااااااااااااااااااااااا
     آیت الله جواد تبریزی (رحمة الله علیه)
    اااااااااااااااااااااااااااااااااااااا
     آیت الله محمد تقی بهجت (رحمة الله علیه‌)
    اااااااااااااااااااااااااااااااااااااا
     آیت الله نوری همدانی (مد ظله العالی‌)
    اااااااااااااااااااااااااااااااااااااا
     آیت الله لطف الله صافی (مد ظله العالی‌)
    اااااااااااااااااااااااااااااااااااااا
     آیت الله ناصر مکارم شیرازی (مد ظله العالی‌)
    اااااااااااااااااااااااااااااااااااااا
     آیت الله فاضل لنکرانی (رحمة الله علیه)
    اااااااااااااااااااااااااااااااااااااا
     آیت الله سید علی سیستانی (مد ظله العالی)
    اااااااااااااااااااااااااااااااااااااا
     آیت الله سید علی خامنه ای (مد ظله العالی)
    اااااااااااااااااااااااااااااااااااااا
     آیت الله جواد تبریزی (رحمة الله علیه)
    اااااااااااااااااااااااااااااااااااااا
     آیت الله محمد تقی بهجت (رحمة الله علیه‌)
    اااااااااااااااااااااااااااااااااااااا
     آیت الله نوری همدانی (مد ظله العالی‌)
    اااااااااااااااااااااااااااااااااااااا
     آیت الله لطف الله صافی (مد ظله العالی‌)
    اااااااااااااااااااااااااااااااااااااا
     آیت الله ناصر مکارم شیرازی (مد ظله العالی‌)
    اااااااااااااااااااااااااااااااااااااا
     آیت الله فاضل لنکرانی (رحمة الله علیه)
    اااااااااااااااااااااااااااااااااااااا
     آیت الله سید علی سیستانی (مد ظله العالی)
    اااااااااااااااااااااااااااااااااااااا
     آیت الله سید علی خامنه ای (مد ظله العالی)
    اااااااااااااااااااااااااااااااااااااا
     آیت الله جواد تبریزی (رحمة الله علیه)
    اااااااااااااااااااااااااااااااااااااا
     آیت الله محمد تقی بهجت (رحمة الله علیه‌)
    اااااااااااااااااااااااااااااااااااااا
     آیت الله نوری همدانی (مد ظله العالی‌)
    اااااااااااااااااااااااااااااااااااااا
     آیت الله لطف الله صافی (مد ظله العالی‌)
    اااااااااااااااااااااااااااااااااااااا
     آیت الله ناصر مکارم شیرازی (مد ظله العالی‌)
    اااااااااااااااااااااااااااااااااااااا
     آیت الله فاضل لنکرانی (رحمة الله علیه)
    اااااااااااااااااااااااااااااااااااااا
     آیت الله سید علی سیستانی (مد ظله العالی)

  •  راهكار های جذب جوانان به مسجد و نماز جماعت
     راهكارهای جذب جوانان به مسجد و نماز جماعت 

    توفیق حسن پور

    كارشناس ارشد علوم تربیتی 

    مقدمه

    جایگاه والای مسجد و اهمیت حضور در آن و شركت در جماعات بر اساس آموزه‌های دینی و منابع و مستندات قرآنی و روایی بر كسی پوشیده نیست.علیرغم اهمیت مسأله ، در ارتباط با حضور در مساجد و جماعات در گروه های سنّی مختلف از جمله جوانان و نوجوانان با دو گروه مواجه هستیم ، گروهی كه اهل مسجد و جماعات هستند و در هر شرایطی حضور در جماعات و مساجد را بر خود وظیفه می‌دانند و گروهی كه متاسفانه در مساجد و جماعات به علل مختلف حضور نمی‌یابند. بنابران گروه دوم،بیشتر هدف و موضوع مقاله است.حال با توجه به اینكه كلیه آموزه های دینی در ارتباط با حضور در مساجد و جماعات كه بر گرفته از كتاب الهی و روایات و سیره معصومین (ع)است ؛ با فطرت انسان ها همسو بوده و مطابقت دارد. بنابر این شكّی نیست كه می توان با به كار گیری روش ها و راه های متناسب ، بخش اعظمی از جوانان و نوجوانان مسلمان جامعه اسلامی را به این امر مهم جذب می كردو مقاله حاضر با این هدف به رشته تحریر در آمده است . انشاء الله كه مورد توجه و قبول درگاه الهی قرار گرفته و در راستای اهداف فراخوان مقاله مفید و قابل استفاده باشد .  اهمیت 
    حضور درمسجد و نماز های جماعت براساس احادیث وروایات « حضور درمساجد وعبادت درخانه خدا افزون برآن كه خود توفیقی بزرگ وكمالی ارزشمند نیز است ، كمالات روحی دیگری را نیز درپی دارد.رحمت خاص خداوند، آمرزش الهی ،بهشت برین، همنشینی و همدمی بافرشتگان الهی ارآن جمله است»(نوبهار، 375ص 14).امام خمینی (ره) دراین ارتباط فرمایش حكیمانه ومتدبرانه ای دارندایشان می فرمایند: «به نماز ومساجداهمیت دهیدكه پرونده های دادگستری مال بی نمازهاست ونمازخوان های واقعی دردادگستری پرونده ندارند.شیطان ها ازمساجدونماز می ترسند، آنهامی خواهندازنماز جلوگیری كنند وبعداز خالی كردن سنگرها حمله كنند.»(به نقل از صحیفه نور،جلد18). براساس آیه 43 سوره بقره كه می فرماید« نمازرابپا دارید وزكات دهیدوباركوع كنندگان ركوع كنید». می بینیم كه قرآن امربه جماعت می كند ودربسیاری ازمتون ومنابع دینی وروایی نیز وقتی ازاهمیت نماز صحبت می شودمنظور نماز جماعت است درواقع« اصل تشریع نماز های یومیه به جماعت بوده وفرادی رخصت است »(طالقانی به نقل از رهبری ، 1380، ص 154).دراهمیت وارزش نماز همین بس كه رسول خدا(ص) می فرمایند: «یك نماز جماعت ، بهتراز چهل سال نماز فرادی درخانه است»(مستدرك الوسائل به نقل از شیرازی ،1377ص 77).ویا درروایتی دیگرامام رضا(ع) می فرمایند«ثواب هرركعت نماز جماعت نسبت به فرادی برابربا دوهزار ركعت است»(تحف العقول، به نقل از رهبری، 1380ص 161).همچنین در مورد حضور در مساجد می بینیم كه در عصر پیامبر اكرم (ص) مسجد از مركزیت دینی، عبادی، علمی و فرهنگی برخوردار بوده و همین وضعیت را در زمان امام باقر (ع) و امام صادق(ع) باز می بینیم. در همین راستا است كه پیامبر گرامی اسلام (ص) می فرمایند:« هر كس برای تعلیم یا تعلّم وارد مسجد شود همچون مجاهد در راه خداست» (به نقل از رهبری،1380،ص 240).می بینیم كه آیه ی 114 سوره بقره بازدارندگان از احیاء مساجد را ستم كارترین مردم معرفی می كند.ضمن اینكه « مهمترین شاخصه ی احیاء مساجد، در حضور گسترده و فشرده ی آحاد مردم مسلمان در مسجد تجلّی می یابد » (همان منبع،ص 7) .        پس با این حساب حضور در مسجد و نیز تلاش بزای اینكه دیگران نیز در مسجد حضور یابند مساوی با احیا و آباد كردن مساجد و خانه خداست .                                                                   
    ویژگی های جوانان :دوره نوجوانی و جوانی یكی از حساس ترین دوره زندگانی انسان است و انسان در این دوره ویژگی های خاصی را دارا است از جمله عاطفی بودن ، زود رنجی و به دلیل ناپختگی  و كم تجربگی و احساسات شدید به طور طبیعی خطا پذیری بیشتر و از طرفی روحیه استقلال طلبی و ستیزه جویی زمینه چالش ها و تضاد ها را در میان این قشر و بزرگ تر ها به وجود می آورد.علیرغم این ویژگی ها اگر با جوانان با صداقت و احترام برخورد شود به سهولت می توان در این دوره از حیات در عمق دل و صفای قلب او نفوذ كرد.در همین راستا است كه «پیامبر اسلام (ص) فرمودند: بر شما باد جوانان كه قلب آنان رقیق تر و آماده پذیرش خیر است  ، وقتی خداوند مرا برای بشارت و انذار مردم مبعوث كرد سالخورده ها با من مخالفت كردند اما جوانان با من پیمان بستند» (به نقل از محجه البیضاء، جلد 3) .«  این فرمایش رسول اكرم (ص) نشان دهنده تربیت پذیری و الگو پذیری جوانان و فطری بودن پیام آن پیامبر گرامی  است» (ابطحی، 1376،ص100).همچنین است كه «حضرت علی (ع) به فرزندش امام حسن (ع) می فرماید: فرزندم حسن جانم، قلب نوجوانان چون زمینی خالی از بذر است ( كه آماده  و مستعد پذیرش هر بذری است) آنچه در آن بریزی می پذیرد. حسن جانم من به ادب و تربیت تو پیش از سخت شدن قلبت و مشغول گشتن عقلت به چیزی مبادرت ورزیدم و به تربیت تو پرداختم » ( به نقل از موسوی راد ، 1380، ص 197).                           
    «شهید بهشتی نیز با تبیین ویژگی های جوانان و نوجوانان از قبیل حق گرایی، حق دوستی، حق پرستی، خیر دوستی، عدل دوستی، این وی‍‍زگی ها را در اغلب جوانان بیشتر از سایر اقشار دانسته است و آن را زمینه  مساعد خدادادی برای بهره برداری شایسته می داند و بی توجهی به آن را تیره بختی می نامد»(به نقل از دلبری، 1387،ص 16).ملاحظه می شود كه فرمایشات حضرات معصومین (ع) و بزرگان و صاحب نظران ضمن اینكه برای ما بسیار راهگشا و نوید بخش است از طرفی وظیفه و مسؤلیت ما را دو چندان می كند  و ما را به این باور می رساند كه حقیقتاً می توان در جذب جوانان به مسجد و جماعات بهتر از وضع موجود عمل كرد .                                              
    راه های جذب جوانان به مسجد و جماعت:  
    بی تردید برای جذب جوانان و حضور آنها در مسجد و جماعات هم موانع مختلف و هم راه كارهای مختلفی متصور است كه این موانع و همچنین راه كار ها می توانند جنبه های فردی ، خانوادگی و محیطی داشته باشند در این بخش آن قسمت از مواردی كه بیشتر جنبه علمی و كاربردی دارد مورد بحث قرار می گیرد:                                                                                                       
    1- علل عدم حضور در مسجد و جماعات و ضرورت تبیین فلسفه و اسرار نماز و جماعات

    برای عدم حضور در جماعات و مسجد علل گوناگون است ، بعضی واقعاً عذر دارند و دلیلشان پذیرفتنی است ولی بسیاری از موارد بهانه هایی پوچ، بیشتر نیست از جمله: غفلت از پاداش های نماز جماعت ، بی رغبتی به جهت بد رفتاری برخی نماز گزارن در مسجد، همفكر نبودن با امام جماعت از نظر دیدگاه سیاسی ، عیب های احتمالی بستگان و نزدیكان امام جماعت ، طول كشیدن نماز جماعت ، رفتار متولیان و دست اندركاران مسجد و...(قرائتی،1377،ص 222-221). علاوه بر موارد مذكور كه بیشتر در مورد نمازخوان ها است  در مورد آن هایی كه نماز نمی خوانند و به تبع آن در مسجد و جماعات نیز حاضر نمی شوند می توان به نتیجه تحقیقی اشاره كرد كه بر اساس آن « بیش از 50% كسانی كه مورد پرسش قرار گرفته اند كه چرا نماز نمی خوانید؟ پاسخ داده اند كه خدا به نماز ما نیازی ندارد» ( به نقل از محمدی عراقی، 1376، ص 68). اگر این تحقیق صحیح باشد به ما یك چراغ راهنما  می دهد و آن اینكه روی فلسفه نماز یا اسرار نماز بیشتر كار كنیم.(همان منبع).    
    در همین راستا مقام معظم رهبری می فرمایند: « برای تبیین ژرفای نماز و معرفی راز ها و زیبایی های آن ، دست به تلاش پی گیر و همه جانبه زده شود» (پیام به اجلاس ششم، 1376، ص6). در حدیثی پیامبر اكرم (ص) می فرمایند: اگر مردم ارزش اذان گفتن و شركت در نماز جماعت را می دانستند ، برای این كار قرعه كشی می كردند(بحار الانوار ،ج 88 به نقل از جعفری، 1388، ص 73). متاسفانه بسیاری از جوانان ما با این ارزش ها كه پیامبر گرامی اسلام می فرمایند آشنا نیستند. بنابراین یكی از وظایف و مسؤلیت های عمده در این راستا آشنا سازی جوانانی است كه مسجدی نیستند با ارزش ها و اسرار و فلسفه نماز ، نماز جماعت و حضور در مسجد .مطمئناً راهش سخنرانی در مسجد نیست  بلكه باید پیام‌ها در این زمینه در جا‌ها موقعیت‌هایی جلوه گر شود كه جوانانی كه اهل نماز جماعت و مسجد نیستند حضور دارند.                                                                           

    2- عامل بهداشت ونظافت مساجد

     امیر المومنین (ع) به استاندار خود می فرماید :« افضل اوقات را برای نماز قرار بده »، حال اگر افضل اوقات برای نماز است ، افضل جاها هم باید برای نماز باشد ( به نقل از قرائتی ، 1370،ص 48). یكی از مشكلاتی كه برای جذب مردم به مراكز اقامه نماز داریم ، كمی نظافت است ؛ نظافت امروز و در دنیای امروزی یكی از عوامل جذب جوان ها است ، این جزء نماز هم نیست ، ولی چیزی و رای احكام نماز است ، ما نباید فقط در حد طهارت و مسأله فقهی به این بپردازیم یعنی خیلی ظاهر بینی است كه طهارت را با همان فرمول های فقهی بپذیریم و هر چه آلودگی و میكروب و چیز های دیگری است كه مردم را متنفر می كند ، همه را ندیده بگیریم . من فكر می كنم یكی از چیز هایی كه قشر تحصیل كرده ، قشربه اصطلاح متجدد و قشر جوان را از این جاها دور كرده ، این است كه فضا ، متناسب با این شرایط نیست ( هاشمی رفسنجانی، 1376، ص19). از آنجاییكه طبع جوانان پاك، زیبا دوست و پر نشاط می باشد ، لذا به مكان های پاكیزه ، زیبا، جذاب و دلپذیر بیشتر گرایش پیدا می كند . بنابراین برای جذب آنان به مساجد باید این مكان ها را آراسته و پاكیزه ساخت ، فرش های مسجد تمیز و پاكیزه بوده، روشنایی در حد مطلوب و مسجد همواره معطر و خوشبو باشد  و نماز گزاران با لباس پاكیزه و بوی خوش وارد مسجد شوند(انصاری راد، 1388).
     
    3- جاذبه برای حضور زنان در مساجد

    زنان بخش عظیمی از جامعه را تشكیل می دهند . حضور آنان در مسجد ، فرصت مناسبی برای بهره گیری معنوی از این جایگاه مقدس و آشنایی با معارف اسلامی است ، بلكه برای برخی از آنان این تنها فرصت است(نوبهار ، 1375، ص 44). با این وجود یكی از مسائلی كه در مساجد هست ، عدم جاذبه بخصوص در شبستان خانم ها است ، متأسفانه محل اجتماع خانم ها هم از نظر كمّی و هم از نظر كیفی ، جاذبه لازم را ندارند و گاهی هم دافعه دارند . از نظر نور، تهویه، فرش ، مسیر رفت وآمد و.... معمولاً قسمت خانم ها به مراتب بد تر از آقایان است با توجه به اینكه خانم ها اغلب همراه فرزندانشان وارد مسجد می شوند و اگر بر خورد این فرزندان با مسجد مطلوب و خوشایند باشد اثر مثبت بر روی آن ها خواهد داشت و اگر مطلوب و خوشایند نبود اثر بد .(زعفرانی، 1376، ص 197). همچنین دختران و بانوان جوان به مراتب بیشتر تحت تأثیر میزان مطلوب یا نامطلوب بودن قسمت مربوط به خانم ها در مساجد هستند. مطمئناً حضور دختران و بانوان در مساجد در جذب برادران آن ها و همسران آن ها در آینده به مساجد نقش به سزایی خواهد داشت    

    علیرغم نقش زنان در مسائل تربیتی و تأثیری كه برای حضور برادران و همسران جوان خود در مساجد می توانند داشته باشند متأسفانه می بینیم در مساجد هنوز محل استقرار خانم ها حتی به اندازه ی محل آقایان از جذابیت ، راحتی و مطلوبیت برخوردار نیست.                                            
             
    4- نقش امام جماعت

    در میان تمام كسانی كه به گونه ای در اداره امور مسجد دخالت دارند ، امام جماعت دارای نقشی ممتاز و ویژه است . طوری‌كه صلاحیت‌ها، شایستگی‌ها، عملكرد، شخصیت و چگونگی برخورد اوباجوانان به طور مستقیم برمسجد و جذب افراد از جمله جوانان اثر می گذارد.(نوبهار ، 1375، ص 83).                                                                                                                                
    در ارتباط با عملكرد و نقش امام جماعت به موارد زیر می توان اشاره كرد :                                     
    الف) روابط و احترام میان امام جماعت و جوانان ، نباید در چارچوبی خشك و رسمی باقی بماند و باید به روابط عاطفی بیا نجامد ، یعنی امام جماعت به عنوان یكی از دوستان جوانان به شمار رود.در این راستا لازم است همواره جوانان را همراهی كند ، مشكلات آنان را یاری كند ، موفقیت هایشان را به آنان تبریك بگوید ، از ناراحتی و غم هایشان ابراز تأسف كند . همچنین علاوه بر ارتباط حضوری برقراری ارتباط كتبی نیز میان جوانان و امام جماعت مفید است.
    ب) امام جماعت باید وقت كافی برای جوانان بگذارد. «تجربه نشان داده است كه امام جماعت هایی كه وقت می گذارند ، می توانند در ترویج فرهنگ نماز موفق باشند و كسانی كه صرفاً می خواهند یك نماز را اقامه كنند و بلافاصله از خوابگاه دانشجویی خارج شوند این امكان پذیر نیست» ( قمی ، 1380، ص 67). «پیامبر اسلام(ص) بسیاری از اوقات پس از نماز صبح تا طلوع آفتاب در مسجد می‌ماندند. بخشی از این وقت صرف پاسخگویی به پرسش های دینی و حتی تعبیر كتاب هایی كه مسلمانان  دیده بودند ، می شد» ( نوبهار ، 1375،ص 31).                                        
    ج) «مردم باید پذیرای امام جماعت باشند ، امام جماعت تحمیلی جایز نیست» (محسن قرائتی ،1370، ص72 ). اگر امام جماعت را دوست نداشته باشید تأثیر ندارد ، غیر از امامت كه یك منصبی است ولایی ، در پیش نمازی رضاالقوم هم وجود دارد . سر آمد مسأله محبت است مردم باید امام جماعت را بپذیرند و دوستش داشته باشند (تقی قرائتی ، 1380،  صص 99-98).
    د) «امام جماعت باید مراعات حال مردم را در نماز جماعت بكند، كسانی كه در نمازجماعت شركت می‌كنند از گروه‌ها و اصناف مختلف تشكیل‌می‌شوند و هر كدام دارای حوصله و ظرفیت مخصوصی هستند كه رعایت و اهتمام به آن برای امام جماعت لازم است» (ابوالقاسمی،  1378،ص 68).این امر از طرف پیامبر اكرم(ص)، حضرت علی(ع)، امام صادق(ع) مورد توصیه و تأكید قرار گرفته است (جعفری، 1388، صص 94-93؛ نوبهار ، 1375،صص 91-84؛ قرائتی، 1370، ص 73-72).        
    ه) امام جماعت باید فردی برخوردار از تقوا ، فضیلت های اخلاقی و مراتب علمی باشد. پیامبر اكرم (ص) می فرماید: « امام جماعت هر گروه ، سفیر آن ها به سوی خداست، پس فاضل ترین افراد تان را مقدم دارید » (وسایل الشیعه به نقل از جعفری، 1388، ص 92).                                  
    همچنین «امام جماعت باید بیش از دیگران مراعات رفتار خود را بكند ( قرائتی ، 1370، ص 74). و به زیور عدالت آراسته باشد.
    و) علاوه بر موارد مذكور امام جماعت شایسته است ، خوش تیپ، خوش سواد ، خوش بیان ، ( قرائتی، 1370 ،ص 5) مواظب نظافت دهان و دندان و احیاناً  بوی بد دهان خود بوده ، در كلیه ی امورات مربوط به مسجد نظم و انظباط را مراعات كند و توانایی دوست شدن با جوانان و كنار آمدن با آن ها را داشته باشد (انصاری راد ، 1388)  برای عموم مردم به ویژه جوانان دعا كند و دارای صفات بردباری ، بخشش، آسان گیری ، مواسات بوده (ابوالقاسمی ، 1378، ص 82-72). و از همه مهم آنچه را كه می گوید خود و اهل خانواده اش عمل نمایند.                                                   
                                                           
    5-  روش و شیوه های تبلیغ و دعوت

    مبلغ و دعوت كننده باید مومن به آن چیزی باشد كه دیگران را بدان دعوت می‌كند. دل او به آن چه می گوید باید آرام باشد . دل می تواند دل را هدایت كند. دعوت و تبلیغ ما هنگامی مؤثر است كه نشأت گرفته از درون باشد و این، نیاز به ایمانی دارد كه در جان آدمی ریشه دوانده ست بنابراین این یك هشدار است برای دست اندركاران این امر  كه  اگر  باوری راستین عامل حركتشان نباشد نخواهند توانست در دیگران نفوذ كنند (قائمی ، 1375، ص 27). امام صادق (ع) نیز ضرورت مطابقت قول و فعل عالمان  و واعظان را اینگونه بیان فرموده است « اگر عالم و دانشمند به علم خود عمل نكند ، موعظه و اندرز او از دل ها می لغزد ، آن چنان كه باران از روی سنگ صاف و نشیب های لغزنده ی كوه صفا لغزان است» (كافی، جلد 1، به نقل از دلبری ، 1387، ص 8). بنابراین مهمترین گام در تأثیر گذاری دعوت كننده و مبلغ مطابقت گفتار با كردار وی است . حال باید دقت شود كه مؤثر ترین روش تبلیغی و تربیتی كدام است ؟ « در تربیت چند چیز شرط است ، یكی مشافهه و چشم به چشم بودن و نكته ی بعدی محبت و تقدس » (تقی قرائتی ، 1380، ص 98). توجه به این امر لازم است كه « هدف ما آن هایی هستند كه نماز نمی خوانند و یا به مسجد نمی روند و می خواهیم به نماز و مسجد دعوتشان كنیم ، برای آن ها باید برنامه داشته باشیم و یكی از برنامه های مهم ارتباط مستقیم است و افرادی كه مؤمن به نماز و علاقه مند به توسعه فرهنگ نماز و مسجد هستند می توانند بهترین سرباز این جبهه  و میدان باشند» ( افشار ، 1376، ص 155). بنابراین در این زمینه می پذیریم كه « تربیت باید نفس به نفس باشد ، جوان به جوان ، جوان های نماز خوان و مسجدی می توانند جوان های دیگر را جذب مسجد بكنند و همسالان خودشان را به پای نماز بیاورند » ( فقیهی، 1376، ص 165). البته لازم است امام جماعت مساجد ، متولیان امور مساجد، تبلیغات اسلامی و...  آموزش ها و توصیه های لازم و ضروری را به جوانان نماز خوان و مسجد ارایه دهند در همین راستا قرائتی (1386،ص5 ) نیز مسأله گفت و گوی چهره به چهره را مهم می داند و توصیه می كند كه مدیران مدارس امر به معروف را تن به تن انجام دهند . روزی یكی دو تا از بچه ها را دعوت كنند و خصوصی با آنها حرف بزنند . گفتگوی هر مدیری با یك یا دو دانش آموز در مدرسه ، تأثیرش خیلی بیشتر از صحبت های عمومی است .

    6- وظیفه و نقش نماز گزاران و اهالی مسجد

    اهل نماز و مسجد  كه بدون هیچ تبلیغی و بدون هیچ انتظاری حضور درمسجد و نماز جماعت را وظیفه ی الهی و شرعی خود می دانند و در هر شرایطی این سنگر مقدس را خالی نمی گذارند ، اغلب انسان های مؤمن و ارزشمند هستند، در عین حال برای این افراد وظایف و مسؤلیت هایی متوجه است كه در نوبت خود توجه و رعایت آن ها تأثیر بسزایی در جذب جوانان دیگر به مسجد و جماعات خواهدداشت از جمله:                                                                                            
    الف) طبق فرمایش حاج آقا قرائتی ( 1370، ص 53)« نسبت به نماز یك غیرتی داشته باشیم ، یعنی وقتی دیدیم مسجد خلوت است فشار خون ما بالا بیاید » . در این موقع است كه دغدغه فكری خواهیم داشت و به عنوان یك امر مهم به فكر راهكار و اقدام عملی خواهیم بود.
    ب) در محیط های جمعی از زخم زبان زدن ، به شوخی گرفتن و تمسخر به شدت اجتناب شود ( مرحوم ابوترابی، 1370،ص 37). این مسائل بویژه به جهت حساسیت نوجوان و جوان بسیار مهم و تأثیر گذار خواهد بود . 
    ج) طبق توضیح المسائل همه ی مراجع مستحب است كسی كه به مسجد می رودو لباس پاكیزه و قیمتی بپوشد و خود را خوش بو نماید ( به نقل از ابرقوی، 1385،ص 138). در ارتباط باپاكیزگی ، نظافت و خوشبویی نماز گزار هنگام حضورش در مسجد آیات و روایات و سیره زیادی داریم كه به چند مورد اشاره می شود:
    - در آیه ی 31 سوره اعراف قرآن می فرماید : هنگام حضور در مساجد زینت هایتان را به خود بگیرید .                                                                                                             - حضرت امام حسن مجتبی(ع) رادیدند ، وقتی كه برای نمازبرمی خیزد، بهترین لباس هایش را می پوشد،علتش راسوال كردند، فرمود: همانا خداوندمتعال زیبایی را دوست دارد،پس خودرا به پروردگارم می آرایم (نقل از رهبری، 1380،ص 108).                                                                       
    - پیامبراكرم (ص ) فرمودند: خداوند خوشبوست وبوی خوش رادوست دارد(نهج الفصاحه به نقل از همان منبع:132).                                                                                                                    
    - از حضرت امام رضا(ع) نقل شده است كه جای حضرت امام صادق(ع) در مسجد ازبوی عطر و اثر سجده حضرت شناخته می¬شد(همان منبع). حضرت امام صادق(ع) می‌فرمایند: دو ركعت نماز با عطر بهتراست از هفتاد ركعت از كسی كه عطر نزده باشد.(مكارم الاخلاق به نقل از رهبری،ص134).                                                      
    - روایت داریم نماز بامسواك برابر هفتاد ركعت نمازی است كه فرد مسواك نزند.     

     همه موارد مذكور نشانگر اهمیت نظافت وبهداشت فردی نمازگزار است. طوری كه هنگام صحبت كردن دهان نمازگزار نباید بوی بد بدهد،لباس نمازگزار نباید چركی وبدبو باشد.پای نمازگزار بوی بد ندهد یعنی دریك كلام علاوه بر زیبایی درون ،زیبایی بیرونی نیز مراعات شود. مطمئناً همه این موارد درنگرش افراد بویژه جوانان ونوجوانان به مسجد ومسجدی ها وجذب آنها به مسجد وجماعات موثر خواهد بود.                                                                                                                       
    د- بزرگان ، هیئت امنا ودست اندركاران مساجد كه خود اهل نماز ومسجد هستند ودوست دارند افراد بیشتری درمساجد حضور یابند باتوجه به ویژگی ها وواقعیات دوران نوجوانی وجوانی از واكنش های تندوافراطی بپرهیزند. چه بسا یك برخورد ناسنجیده وناصواب برای همیشه جوانی رااز مساجدوعرصه تربیت دینی دورگرداند. باجوانان ونوجوانان وكودكان درمسجد وعرصه‌دینی با سعه‌صدر بیشتری رفتار شود.                                                                                                        
    و- مطابقت  گفتار وعمل نمازگزاران ومتولیان امورمساجد: یكی از پیامدهای تضاد در گفتار ورفتار مبلغان و متولیان امور مساجد ، ایجاد تنفر دربین جوانان است .بسیار اتفاق افتاده وقتی از جوانی پرسیده میشود چرا به مسجد نمی روی ؟می گوید فلان مسجدی نماز جماعتش ترك نمی شود ولی در عمل فلان كار را انجام می دهد .هر چند این امر توجیهی برای عدم حضور فرد در مسجد ونماز جماعت نمی شود اما چه بخواهیم یا نخواهیم این اتفاق می افتد و اثر خودش را می گذارد .               
     ر- بین مسجد محل و مدرسه ارتباط ایجاد شود ، در این راستا متولیان امور مسجد و مدیران مدارس تعامل داشته باشند اگر می خواهند شاگرد را تشویق كنند بین دو نماز تشویق كنند .طوری كه بچه ها از مسجد خاطرات خوش داشته باشند و مسجد را منحصر به سوگواری و عزاداری فرض نكنند (قرائتی ،1386،ص6) همچنین واگذاری بخشی از كار ستادهای نماز جمعه به دانش آموزان دبیرستانی و بگویند كه مثلا فلان دبیرستان، این هفته مهمان شما هستیم(قرائتی،1370،ص55).      
    آنچه در بالا در مورد نقش و مسئولیت نمازگزاران و مسجدی‌ها بیان گردید در راستای این فرمایش مقام معظم رهبری است كه می فرمایند : «اقامه نماز چیزی فراتر از گزاردن نماز است » یعنی فقط  همین نیست كه كسی خود به عمل نماز قیام كند ، بلكه این نیز هست كه در جهت و سمت نماز ، به راه افتد و دیگران را نیز به راه اندازد (به نقل از رجالی تهرانی ،1375، ص4). همچنین در مورد توصیه لقمان به فرزند خود كه قران اشاره دارد می فرماید : " ای فرزندم نماز را بر پا دار " در این جمله منظور از بر پا داشتن یكی امر شخصی است و مقصود دیگر احیای نماز در جامعه است ( همان منبع ،ص22).  بنابراین به عنوان یك فرد مسجدی و اهل نماز مسئولیت و وظایفی در جذب دیگران به ویژه جوانان به مسجد ونماز جماعت به عهده ماست كه باید نسبت به آن اهتمام داشته باشیم.

    7- تعیین واحیای دیگركاركرد های مسجد

    مطمئناً این امر در جذب جوانان ونوجوانان موثر خواهدبود. بررسی هانشان می دهد كه مساجدی كه برای نوجوانان وجوانان محلی برای فعالیت های ورزشی ، فرهنگی، آموزشی و... هستنددرجذب جوانان بسیار موفق بوده اند. در این راستا می توان انواع كلاسهای تقویتی و آموزشی را با همكاری دبیرانی كه خود اهل مسجد ونماز بوده و علاقمند به احیای نماز و مسجد هستند استفاده كرد و با مبالغی كم و یا حتی بعضا رایگان اقدام به تشكیل كلاس كرد همچنین برای این كار از دانشجویانی كه خود  مسجدی هستند و یا سایر تخصصهای اهالی مسجد می توان استفاده كرد .                                                                                            

    8- ارئه الگو برای جذب جوانان و نوجوانان به نماز و مسجد

    ارائه الگو  یكی از موثرترین راهكارها میتواند باشد. بویژه نوجوانان و جوانانی كه اهل مسجد نیستند چه ما بخواهیم یا نخواهیم برایشان قهرمانان ورزشی بویژه فوتبال  ، هنرپیشه ها و ... بیشتر مهم بوده و جنبه الگویی دارند بنابراین وظیفه صدا وسیما و وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و سازمان تربیت بدنی است كه ضمن ایجاد فضاهای مناسب این الگوهای ورزشی ویا هنری را در هنگام نماز خواندن و شركت در جماعات و حضور در مسجد، حضوری و یا از طریق تلویزیون ببینند البته در وضعیت و موقعیت عینی نه فیلم ها و نمایش ها . متاسفانه جوانان و نوجوانان جامعه ما این الگوها را اغلب نماز خوان واهل مسجد نمی شناسند و مسئولین كشور اسلامی با دست خود چنین الگوهایی را در اختیار جوانان قرار می دهند كه در این مورد ضروری است كه فكر جدی و اساسی صورت بگیرد . همچنین نشان دادن زندگی و سخنان و اظهارات  افراد  علمی ، ورزشی وهنری موفق كه اهل نماز ومسجد بوده و هستند جز مواردی است كه در نگرش و گرایش جوانان به حضور در مسجد و جماعات موثر خواهد بود .                                              

    9- عدم انحصاری كردن امورات و فعالیت‌های مسجد

    در آیه 18 سوره جن می خوانیم كه می فرماید : مساجد مخصوص خداوند عالمیان است  بر این اساس مسجد مال شخص یا اشخاص و یا گروه خاصی نیست و نباید باشد متاسفانه در تعداد بیشتری از مساجد نهادهای جانبی و ضمیمه مسجد كه محل جذب نوجوانان و جوانان هر محله می تواند باشد از جمله كانون ها ، پایگاه مقاومت مسجد و یا فعالیت درخود مسجدبه صورت انحصاری بوده وعده كمی كه خیلی هم علاقه مندند مایلند كه دراختیار خودشان باشد درحالی كه بسیاری از نوجوانان وجوانان كه مایل به حضور در این مكان ها هستند و از آن طریق هم مطمئنا جذب مسجد و جماعات خواهند شد به علت عدم اطلاع رسانی درست و یا نامشخص بودن زمان فعالیت و زمان باز بودن مكان و عدم آشنایی با افراد و مسئولین پایگاه و كانون و عدم اطلاع از شرایط و نحوه عضویت نمی توانند مراجعه كرده و عضو شوند . لذا لازم است یك اطلاعیه دائمی در این مكان ها موجود باشد با این مضمون كه مثلا پایگاه فلان عضو جدید می پذیرد و مدارك وشرایط عضویت و زمان مراجعه فلان است مطمئنا این اقدام تعداد زیادی از نوجوانان و جوانان محله را كه مایل به عضویت و فعالیت هستند ولی نمی دانند چگونه باید اقدام كنند ، جذب خواهد نمود .                                                                                      

    10- بیان ترجمه زبان دعا ها و اذكار

    دعاها و اذكار كه در مساجد ، مراسمات و صدا وسیما قرائت می شود و دارای معارف ونكات بسیار متعالی و تاثیر گذار هستند برای اغلب شنوندگان بویژه جوانان و نوجوان این سوال مطرح است كه چرا یك سری عبارات را به زبان عربی می خوانیم ، در حالی كه نمیدانیم كه مخاطب ما كیست یا اگر اجمالا می دانیم  مخاطب ما خداوند است، نمی دانیم به او چه می گوئیم یا چه چیزی از او درخواست می كنیم لذا برای رفع شبهه و ابهام به همراه دعاها ، ترجمه آنها نیز به زبان روان و خالی از هر گونه پیچیدگی ارئه گردد تا ارتباط بین خواننده دعا و مخاطب او ، یعنی خداوند محكم تر گردد . تجربه نشان داده در مراسمات شب احیاء وقتی ترجمه روان این دعاها گفته می شود چقدر در جوانانی كه بخش اعظم مسجد را تشكیل می دهند  تاثیر می گذارد .                                                     
    نتیجه‌گیری

    اهمیت و ارزش حضور در مسجد و نمازهای جماعت براساس آیات الهی وروایات وسیره معصومین(ع) بركسی پوشیده نیست.از طرفی جذب جوانان به این امر مهم دركشور اسلامی مساله جدی واز دغدغه های متولیان امر می باشد. ویژگی های دوره جوانی ایجاب می كند كه راهكارهای متناسبی جهت جذب آنها به مسجد وجماعات استفاده گردد. دراین راستا موارد زیر قابل طرح است:
    1- بهانه‌های مختلفی برای عدم حضور درمساجد مطرح می شود كه پیشنهاد گردید باید جوانان را با فلسفه و اسرار و ارزش  جماعات و حضور در مساجد آشنا كرد كه طبق فرمایش پیامبر اسلام(ص) اگر افراد ارزش حضور در جماعات را بدانند برای شركت در آن قرعه كشی می‌كنند.
    2- بهداشت و نظافت مساجد به عنوان عامل دیگری برای جذب جوانان مطرح است . روشن است كه جوانان به ویژه تحصیلكرده ها چقدر به امر بهداشت و تمیزی اهمیت می‌دهند. 
    3- ایجاد جاذبه برای حضور زنان در مساجد به عنوان نیمی از افراد جامعه و عوامل موثر در تربیت افراد جامعه، متا‌سفانه محل استقرار بانوان در مساجد در مقایسه با آقایان از وضعیت نامناسبی بر خوردار است .
    4- نقش امام جماعت به عنوان یكی از اركان و عوامل تاثیر گذار در امورات مسجد و همچنین جذب و نگهداری جوانان است كه در این زمینه ایجاد ارتباط عاطفی، گذاشتن وقت كافی برای امور جوانان، مورد پذیرش مردم و جوانان بودن، داشتن تقوا و فضایل اخلاقی و عدالت ، رعایت نظافت وتمیزی ، نظم و انضباط داشتن ، بردباری ، آسان گیری و عمل به گفته ها، مواردی هستند كه رعایت آن از طرف امام جماعت در جذب جوانان موثر است .
    5-  در روش و شیوه های تبلیغ ، داشتن ایمان قلبی و عامل بودن و نیز روش ارتباط مستقیم نفس با نفس و جذب همسالان توسط  جوان مسجدی موثر است .
    6-  از وظیفه ونقش نماز گزاران و اهالی مسجد می توان به داشتن غیرت نسبت به نماز ، رعایت حرمت اشخاص ، بهداشت و نظافت لباس ، بدن و دهان ، پرهیز از تندی و افراط در برخورد با نوجوانان و جوانان ، مطابقت گفتار و عمل متولیان امور مساجد ، ایجاد ارتباط بین مدرسه ومسجد و بطور كل احیای مسجد و جماعات اشاره كرد.
    7- احیای كاركردهای مختلف  مسجد از جمله آموزش ، فعالیتهای ورزشی ، فرهنگی، هنری و....
    8- ارئه الگو برای جوانانی كه در جماعات و مسجد حضور نمی یابند از طریق صدا و سیما و رسانه های جمعی از قهرمانان ورزشی و هنرمندان و اهل علم در حال نماز خواندن و حضور در مساجد. 
    9- عدم انحصاری كردن امورات و فعالیتهای مسجد و پایگاه مقاومت و كانون‌های مساجد و رفع موانع حضور و عضویت جوانان و نوجوانان علاقمند محله ها در این نهادها.  
    10- ارایه وبیان ترجمه دعاها و اذكار به زبان روان جهت آشنایی جوانان و نوجوانان با معارف و پیامهای دلنشین و تاثیر گذار این دعاها .

     

اپلیکیشن موبایل
خوشحالیم که میتونم توی موبایل هم همراه شما باشم. تا الان تونستم نسخه اندروید و آیفون رو آماده کنم . دانلود کنید نصب کنید لذت ببرید …

 

 

 

منوی کاربری